Monitoring zakładów karnych

Dlaczego, zdecydowano się na zmiany
W większości Zakładów Karnych istnieją już systemy telewizji dozorowej. Jednak, jak wynika z naszych informacji do tej pory nie było jednoznacznych instrukcji, jakie miejsca taki monitoring ma obejmować. Projekt zmian zawarty w druku sejmowym nr 1851 przewiduje wprowadzenie dużej ilości zmian i poprawek tej sytuacji. http://orka.sejm.gov.pl/proc6.nsf/opisy/1851.htm

Ogólna sytuacja w Zakładach Karnych, a szczególnie ostatnio nagłośnione wydarzenia (zwiększona ilość samobójstw) przyczyniły się do tego, że Rząd RP wydał nowe dyspozycje, mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa na terenie tych placówek. Wprowadzono zapis o konieczności ciągłego monitorowania cel, w szczególności sprawców najcięższych przestępstw i skazanych przejawiających zachowania autodestruktywne.
Oficjalnie, podawanym powodem wprowadzenia całodobowego nadzoru wideo jest konieczność zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych, a także ochrona zdrowia i życia skazanych i tymczasowo aresztowanych.
Jednak, faktem jest też to, że wprowadzane zmiany wynikają z konieczności ustawowego uregulowania kwestii związanych z monitorowaniem tych obiektów.

Co zadecydowało o konieczności monitoringu cel w zakładach karnych.
Przypadki samookaleczeń więźniów są znane nie od dziś. To właśnie w celach w ostatnim czasie dochodziło do niewyjaśnionych zgonów. Samobójstwo, czy jednak nie – tego pytania chcą uniknąć wprowadzający w życie zapis o zmianie systemu monitoringu w zakładach karnych.
Widać, że odpowiedź na takie i podobne pytania oraz poprawa bezpieczeństwa dla Rada Ministrów była priorytetem, gdyż nie wycofała się z tego pomysłu pomimo powtarzających się głosów o ograniczaniu wolności osobistej i prawa do prywatności. Oprócz wzbudzającego dużą liczbę pytań monitoringu cel, łaźni, monitorowane mają być również pomieszczenia, gdzie odbywają się widzenia, ciągi komunikacyjne (korytarze), miejsca zatrudnienia osadzonych, czy też place spacerowe, teren zakładu karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia zewnętrznego.
Ma zostać wprowadzony zapis mówiący o tym, że obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, będzie podlegał niezwłocznemu zniszczeniu. Jeżeli będzie on nosił znamiona wskazujące na popełnienie przestępstwa, to dyrektor zakładu karnego będzie podejmował decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania.

Rejestracji nie będą podlegać informacje objęte tajemnicą prawnie chronioną (np. tajemnicą adwokacką) lub tajemnicą spowiedzi.

Cele, łazienki, łaźnie
Monitorowane mają być cele, jednak nie wszystkie. Przede wszystkim prowadzony będzie monitoring sprawców najcięższych przestępstw, dodatkowo montaż kamery może być uzasadniony względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa skazanego. Stałemu monitoringowi mają podlegać tymczasowo aresztowani. Obraz lub dźwięk podlegał będzie utrwaleniu.
W celi ma być zainstalowana kamera, która obserwować będzie całe pomieszczenie. Do realizacji tego założenia niezbędna będzie kamera z obiektywem szerokokątnym, którą można zamontować na suficie lub w narożniku sufitu. Taki montaż pozwoli na uzyskanie największego pola obserwacji. Monitoring ma być prowadzony 24 godziny na dobę, dlatego kamera powinna posiadać reflektor podczerwieni. Zapewni on możliwość obserwacji skazanego, nawet w sytuacji całkowitego braku oświetlenia widzialnego. Nie podany został jaki reflektor podczerwieni powinien być stosowany. Najczęściej producenci stosują tanie reflektory diodowe o długości fali około 840nm. Światło emitowane przez taki reflektor nie jest już widoczne przez oko ludzkie, jednak widoczna jest lekka poświata bezpośrednio wokół elementów będących źródłem tego światła (diod). Najlepszym rozwianiem było by zastosowanie reflektorów podczerwieni pracujących na częstotliwości 940nm, gdyż przy tej długości fali oko ludzkie jest całkowicie „ślepe”.

Kolejnym ważnym elementem jest odpowiedni dobór obudowy i rodzaju zamocowania kamery. Obudowa powinna być wandaloodporna tzn. wykonana z materiałów odpornych na uderzenia i odpowiednio zabezpieczona przed rozkręceniem. Zazwyczaj są to metalowe obudowy, posiadające klosze lub szybki z poliwęglanu. Poniżej pokazano kilka rodzajów kamer wandaloodpornych specjalnie przeznaczonych do tego typu obiektów. Dodatkowo obudowa nie powinna posiadać ostrych, niebezpiecznych elementów, które mogłoby posłużyć osadzonemu do uszkodzenia ciała lub umożliwić targnięcia się na swoje życie.

Podjęto decyzję, że celu poszanowania konstytucyjnych praw i wolności osadzonych, m.in. prawa do ochrony godności i intymności, nie cała cela będzie obserwowana. Wyłączony z obszaru monitoringu będzie m.in. tzw. kącik sanitarny. Z kolei z łaźni, łazienek itp. ma być przekazywany obraz w taki sposób, aby nie pokazywać intymnych części ciała i wykonywanych przez więźniów intymnych czynności fizjologicznych.

Założono, że do realizacji tych zadań stosowane będą specjalne kamery z tzw. funkcją prywatności. Działanie tej funkcji polega to na zasłonięciu ciemnym polem, części obrazu z kamery tak, aby nie był on widoczny dla operatora systemu. Należy jednak pamiętać, że obraz w ten sposób zarejestrowany będzie mógł być tak samo odtworzony tzn. (nie będzie możliwe ściągniecie maski).
Kamery stacjonarne analogowe z funkcją prywatności należą do rzadkości. Jednak tą samą funkcję posiada prawie każdy rejestrator, zatem to urządzenie pełnić tą funkcję. Dodatkowo wyższej klasy rejestratory (np. system GeoVision oparty na karcie M8229) posiadają dwu warstwowe maski tzn. pierwsza z nich może być zdjęta przez administratora systemu i druga maska, która bezpowrotnie uniemożliwia odczyt materiału wideo.

Założono, że do realizacji tych zadań stosowane będą specjalne kamery z tzw. funkcją prywatności. Działanie tej funkcji polega to na zasłonięciu ciemnym polem, części obrazu z kamery tak, aby nie był on widoczny dla operatora systemu. Należy jednak pamiętać, że obraz w ten sposób zarejestrowany będzie mógł być tak samo odtworzony tzn. (nie będzie możliwe ściągniecie maski).
Kamery stacjonarne analogowe z funkcją prywatności należą do rzadkości. Jednak tą samą funkcję posiada prawie każdy rejestrator, zatem to urządzenie pełnić tą funkcję. Dodatkowo wyższej klasy rejestratory (np. system GeoVision oparty na karcie M8229) posiadają dwu warstwowe maski tzn. pierwsza z nich może być zdjęta przez administratora systemu i druga maska, która bezpowrotnie uniemożliwia odczyt materiału wideo.

To drugie rozwiązanie wydaję się bardziej sensowne, gdyż wyodrębnienie i przysłonicie obszarów, które mają być pozbawione poglądu, gdy mówimy o takich obiektach jak łaźnie jest trudne, aby nie powiedzieć wręcz niemożliwe. Z kolei nałożenie zbyt dużej maski całkowicie pozbawia sensu całą operację monitoringu. Może się przecież zdarzyć, że w strefach tych będzie dochodzić do różnego rodzaju zajść, które warto by było mieć w materiale wideo. Całkowite zasłonięcie takiej strefy, uniemożliwi operatorowi podjęcie szybkiej decyzji. Pewnym rozwiązaniem jest zastosowanie innego rodzaju maski, tzw. maski mozaikowej, która skutecznie blokuje dostęp do obserwacji szczegółów, jednak bez utraty ogólnego poglądu na całą sytuację.

Zatem maski prywatności w kamerach stacjonarnych będą ustawiane głównie w rejestratorach Inaczej będzie w przypadku kamer obrotowych. Tutaj, ze względu na możliwość zmiany położenia, a szczególnie zoomu maska powinna zmieniać się wraz z zmianą tych parametrów tzn. oddalając się od obiektu maska powinna zmniejszać swoje rozmiary, a przybliżając się do obiektu, który nie powinien być monitorowany zwiększać swój rozmiar, aby skutecznie uniemożliwić podgląd w wyłączonej w ten sposób strefie. Wydawało by się, ze zewnętrzne kamery szybkoobrotowe mogą być pozbawione tej funkcji, gdyż na zewnątrz nie powinno być obszarów, gdzie nie może „zajrzeć” kamera. Jednak bardzo często zakłady karne usytuowane są w pobliżu prywatnych budynków mieszkalnych, których okna należy wyłączyć z obszaru monitoringu.

Zastosowanie tego typu kamer wandaloodpornych z reflektorami podczerwieni jest duże: cele więzieniach i aresztach, cele odosobnienia, pokoje przesłuchań, czy tez szpitale, oddziały opieki psychiatrycznej.

Centrum monitoringu
Nieco inaczej niż w tradycyjnych systemach wygląda budowa centrum monitoringu. Wynika to ściśle ze specyfiki obiektu. Pomimo dużej ilości kamer główne centrum monitoringu nie skupia dużej liczby operatorów patrzących ciągle w ścianę monitorów, tak jak to jest np. w systemach monitoringów miejskich.
Obrazy z wszystkich kamer są przekazywane do centrum monitoringu. Tam na kilku dużych monitorach wyznaczone osoby pełniące całodobowy dyżur śledzą co dzieje się na terenie obiektu. Dodatkowo obraz z części kamer trafia również do poszczególnych strażników. Strażnicy widzą na ekranie obrazy z kamer znajdujących się w ich najbliższym otoczeniu. Dzięki temu są oni w stanie wcześniej reagować na to, co dzieje się w chronionych przez nich korytarzach. Widzą, osoby zbliżające się lub znajdujące bezpośrednio za drzwiami. Te mniejsze podsystemy realizowane w oparciu o dodatkowe urządzenia tj. dzielniki obrazu i aktywne rozgałęźniki wideo.

Monitoring korytarzy i przejść
Z naszych informacji wynika, że korytarze monitorowane są zazwyczaj przez kamery nie wandaloodporne. Przyjmuje się bowiem, że w tych strefach nie ma zagrożenia zniszczenia kamery, gdyż więźniowie są zawsze pod „opieką” strażników. Należy jednak zwrócić uwagę, ze przypadku utraty kontroli nad więźniami kamery te będą łatwym celem. Zniszczenie kamer spowoduje dodatkowo pogorszenie sytuacji i utrudni przywrócenie porządku. Dlatego, zalecamy stosowanie w tych miejscach również kamer w obudowach wandaloodpornych. Montaż powinien być przeprowadzony w miejscach, gdzie kamery będą trudno dostępne. Oczywiście obserwacja wąskich korytarzy różni się od monitorowania cel i należy zwrócić uwagę na odpowiedni dobór obiektywów. Stosując węższe kąty widzenia, nie będziemy obserwować niepotrzebnie ścian bocznych, a będziemy mogli uzyskać lepszą identyfikację. Warto zwrócić uwagę aby w przypadku długich korytarzy, tak rozmieścić kamery jednak kamera była obserwowana przez drugą.

Monitoring korytarzy i przejść
Z naszych informacji wynika, że korytarze monitorowane są zazwyczaj przez kamery nie wandaloodporne. Przyjmuje się bowiem, że w tych strefach nie ma zagrożenia zniszczenia kamery, gdyż więźniowie są zawsze pod „opieką” strażników. Należy jednak zwrócić uwagę, ze przypadku utraty kontroli nad więźniami kamery te będą łatwym celem. Zniszczenie kamer spowoduje dodatkowo pogorszenie sytuacji i utrudni przywrócenie porządku. Dlatego, zalecamy stosowanie w tych miejscach również kamer w obudowach wandaloodpornych. Montaż powinien być przeprowadzony w miejscach, gdzie kamery będą trudno dostępne. Oczywiście obserwacja wąskich korytarzy różni się od monitorowania cel i należy zwrócić uwagę na odpowiedni dobór obiektywów. Stosując węższe kąty widzenia, nie będziemy obserwować niepotrzebnie ścian bocznych, a będziemy mogli uzyskać lepszą identyfikację. Warto zwrócić uwagę aby w przypadku długich korytarzy, tak rozmieścić kamery jednak kamera była obserwowana przez drugą.

Monitoring łaźni i kuchni
Monitorowanie takich pomieszczeń jak łaźnie, kuchnie tzn. pomieszczeń o dużej wilgotności powietrza powinny uwzględniać kamery w obudowach hermetycznych (IP66). Mogą być tam stosowane również modele M10748.

Kamery do monitoringu zewnętrznego
Zewnętrzne kamery stacjonarne powinny być wyposażone w grzałki z termostatem w celu zapewnienia optymalnych warunków do pracy kamery.
Kamery zewnętrzne, które są już montowane od pewnego czasu i sprawdzone w tego typu obiektach to modele kamer firmy Sunell np. SN-468C/W z obiektywem M2137 , obudową 5406 i uchwytem M5142.
W przypadku kamer, które monitorują wejścia, bramy wjazdowe, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo prześwietlenia obrazu z kamery światłem zewnętrznym lub światłem reflektorów wjeżdżających samochodów należy stosować kamery z przetwornikiem Pixim np. Sunell M11208. Indywidualna analiza każdego piksela daje pewność, ze uzyskany obraz będzie zawsze najwyższej jakości – bez prześwietlonych, jaki całkowicie zaciemnionych obszarów utrudniających identyfikację. Do każdej z tych kamer można zastosować dodatkowe reflektory podczerwieni tj. IR-150 M1650 umożliwiający doświetlenie nawet obiektów położonych nawet powyżej stu metrów.

Monitoring placów spacerowych.
Równie ważnymi miejscami, które muszą być monitorowane są place spacerowe. Miejsca w których spotykają się więźniowie, w których może dochodzić między nimi do wymiany informacji. To miejsca w których może również dochodzić do różnego rodzaju sprzeczek, czy rękoczynów.
Do pokrycia tych, zazwyczaj dużych obszarów stosuje się stacjonarne kamery z obiektywami szerokokątnymi. Takie kamery dają jednak poglądowy obraz całej strefy i nie ma mowy o identyfikacji. Dlatego, właśnie m.in. w tych miejscach również stosuje się kamery szybkoobrotowe PTZ. Ruchome kamery z zoomem pozwalają bowiem na szczegółową obserwację wybranych przez operatora zajść, identyfikację osób biorących udział w zdarzeniu i wyodrębnienie detali tj. dodatkowe narzędzia itp. Wybierając taka kamerę należy zwrócić uwagę nie tylko na podstawowe parametry tj. czułość, liczba linii. Należy pamiętać o odpowiednim doborze wielkości zoomu – który pozwoli na wyodrębnienie szczegółów przy znacznych odległościach kamery od obiektu. Kamera taka powinna mieć możliwość zaprogramowania dużej liczby presetów i tras. Funkcje te pozwolą na zwiększenie komfortu pracy operatorów. Zaprogramowanie kilku obszarów, w których częściej niż zwykle przebywają osadzeni znacznie przyspieszy najazd kamery na ten punkt, co w skrajnych przypadkach pozwoli na zarejestrowanie ważnego zdarzenia. Stosowane powinny być kamery najwyższej jakości Dzień/Noc tak, aby również mógł być prowadzony monitoring w nocy z zastosowaniem reflektorów podczerwieni. Kamery zewnętrzne powinny posiadać funkcję WDR, aby nie nastąpiło prześwietlenie kamery światłem odbitym od płaskich powierzchni tj. okna czy mury.

Infrastruktura kablowa
W nowo projektowanych Zakładach Karnych nie ma problemu odpowiednim okablowaniu, gdyż już na etapie budowy przygotowuje się projekt systemu monitoringu. Inaczej jest w budynkach liczących sobie kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt lat, gdzie nie ma przygotowanej infrastruktury i należy takie okablowanie wykonać. Najlepiej by było budowę systemu monitoringu powiązać z remontem zakładu, gdyż przewody powinny być dobrze ukryte. Zabezpieczona kamera, a pozostawiony na wierzchu przewód będzie łatwym celem. Należy stosować wysokiej jakości przewody i złącza np. Camset Ze względu na duże odległości często przekraczające 100m warto stosować jako medium transmisji skrętkę komputerową i specjalne urządzenia (transformatory wideo). Poniżej przykład zastosowania takich urządzeń.

Rejestracja
Ze względu na wieloetapowy proces budowy systemu CCTV w Zakładach Karnych najbardziej optymalnym rozwiązaniem jest zastosowanie rejestratorów, które można dodawać i łączyć w duży system w miarę konieczności rozbudowy systemu. Przykładem tego typu urządzeń jest seria rejestratorów ULTIMAX, Nawet wykorzystując darmowe oprogramowanie możemy zbudować system oparty o 50 takich urządzeń, co przy założeniu że będą to rejestratory 16 kanałowe pozwoli na prace w systemie do 800 kamer. W przypadku, gdy w późniejszym czasie zajdzie potrzeba rozbudowy systemu przez dodanie nowych rejestratorów lub kamer megapixelowych innych producentów wystarczy zakup dodatkowego oprogramowania – ULTISYSTEM. Obecnie ULTISYSTEM jest unikalnym na skalę światową rozwiązaniem integrującym analogowe rejestratory ULTIMAX, kamery IP i kamery megapikselowe największych światowych producentów. Oprogramowanie to umożliwia integracje mniejszych systemów z systemami monitoringów miejskich.

Rejestratory powinny zapewniać oprócz rejestracji obrazów wideo z wysokimi parametrami (4CIF, 25 klatek na sekundę) również rejestrację kilku torów audio. Ze względu na konieczność rejestracji z tak wysokim parametrami i to, że system ma pracować 24 godziny na dobę potrzebne będą ogromne pojemności dyskowe. Rejestratory ULTIMAX posiadają obecnie możliwość obsługi do 16TB, gdyż możliwe jest założenie wewnątrz 8 dysków twardych po 2TB każdy..
Kolejną istotną rzeczą jest kopiowanie nagrań na zewnętrzne nośniki. Materiał z rejestratora powinien mieć możliwość łatwego skopiowania na zewnętrzne nośniki. W przypadku tych rejestratorów możemy kopiować na większość ogólnodostępnych nośników pamięci wykorzystując to tego złącze SATA (eSata), USB.

Rejestratory ULTIMAX cechuje wysoka stabilność działania i niezawodność. Potwierdza to duża liczba instalacji jakie zostały wykonane w oparciu o rejestratory tego producenta dla poważnych klientów tj. sieć Banków w Iranie, zabezpieczenie ostatniej olimpiady letniej w Pekinie 2009, monitoring kolej magnetycznej w Szanghaju i szlaku kolejowego w prowincji Qinghai w Tybecie. Na montaż tych rejestratorów zdecydowała się również sieć barów szybkiej obsługi Burger King w Wielkiej Brytanii, czy też właściciel dużej firmy turystycznej oferującej wycieczki luksusowymi statkami po Morzu Śródziemnym.

Monitoring mobilny
Tematem ściśle wiążącym się z monitoringiem zakładów karnych jest monitoring pojazdów przewożących więźniów. Do tego celu służą rejestratory mobilne, które zostały tak zaprojektowane aby były w stanie wytrzymać trudne warunki tj. drgania, prace w trudnych warunkach atmosferycznych (zakres pracy od – 30 - +50 st C).
Przykładem takiego rejestratora jest model SN-4104 M85006, który testowany był również przez wojsko. Kamery do systemów mobilnych nie różnią się znacząco od stosowanych w tradycyjnych systemach monitoringu stacjonarnego. Przede wszystkim mają małe wymiary tj. kamera wandaloodporna SN-483 M10731.