Spis treści:

• Jakie korzyści niesie za sobą cyfryzacja telewizji
• Jaki telewizor do DVB-T?
• Jaka antena do DVB-T (pasmo UHF)?
• Jaka antena do DVB-T (pasmo VHF)?
• Antena do DVB-T typu combo (pasmo VHF+UHF)
• Sumowanie sygnału FM, DAB+, DVB-T
• Wzmacniacze w instalacji DVB-T
• Pomiar cyfrowych sygnałów telewizji naziemnej
• Kable i złącza - jak dobrać?
• Przykład instalacji w domu jednorodzinnym

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych zapadły decyzje o cyfryzacji sygnału telewizji naziemnej w Europie. Zdecydowano, że naziemna telewizja cyfrowa będzie nadawana zgodnie ze schematem kodowania i modulacji DVB.

Konsorcjum DVB (ang. Digital Video Broadcasting Project) powstało we wrześniu 1993 roku i na dzień dzisiejszy liczy ponad 200 organizacji (operatorów, nadawców, producentów sprzętu) z ponad 30 krajów. Głównym zadaniem organizacji DVB było wyjście od wymagań komercyjnych i przejście do wymagań technicznych w efekcie czego powstała rodzina standardów telekomunikacyjnych ustanowionych przez Instytut ETSI (European Telecommunications Standards Institute) dla telewizji satelitarnej DVB-S i DVB-S2, kablowej DVB-C oraz naziemnej DVB-T i DVB-T2.

Obecnie w Polsce dominuje standard DVB-T MPEG-4 (H.264). Docelowo jednak w Europie standardem będzie DVB-T2 MPEG-4 (H.264). Pierwszym krajem w Europie, który rozpoczął oficjalne emisje DVB-T2 była Wielka Brytania. Miało to miejsce dokładnie 7 lat temu. Przez ten okres do krajów europejskich, które pochwalić się mogą najnowocześniejszym systemem nadawania telewizji naziemnej dołączyły: Chorwacja, Dania, Finlandia, Włochy, Rosja, Serbia, Ukraina oraz Szwecja. Mniej lub bardziej zaawansowane testy prowadzone są w kolejnych 8 krajach: Białorusi, Francji, Niemczech, Polsce, Słowenii, Hiszpanii, Szwajcarii oraz Estonii.

Spośród wielu zalet nowego systemu nadawania dwie są najistotniejsze:

Gdyby zachować jakość obecnego obrazu, to wykorzystując używany przez tradycyjną telewizję zasób częstotliwości, można nadawać 8 razy więcej programów.

Nowych programów będzie jednak mniej, ponieważ DVB-T pozwoli na spopularyzowanie naziemnej telewizji wysokiej rozdzielczości - HD, która ma większe wymagania transmisyjne.

Oszczędność pasma – jedna paczka programów cyfrowych w standardowej rozdzielczości (tzw. multipleks) mieści do 8 programów cyfrowych, zajmując ten sam przedział pasma – jeden kanał UHF. Oznacza to, że zwolnione kanały, zajmowane dotychczas przez telewizję analogową będą mogły być wykorzystane przez inne serwisy i usługi.
Na kanale telewizyjnym będzie nadawane 4-8 programów w wersji cyfrowej. Taki pakiet programów nazywamy multipleksem w skrócie MUX.


Telewizja cyfrowa niesie za sobą szereg nowych możliwości, takich jak elektroniczne przewodniki po programach (EPG), wideo na życzenie (VOD), wybór z kilku dostępnych ścieżek dźwiękowych (np. wybór między językiem polskim i angielskim) oraz ścieżek napisów.

Nowe telewizory:

Sygnał DVB-T może być odbierany bez żadnych dodatkowych urządzeń przez wszystkie sprzedawane obecnie telewizory z oznaczeniem MPEG-4. Mogą się pojawiać na wyprzedażach telewizory starszej generacji mogące odbierać jedynie w standardzie MPEG-2.

Starsze telewizory

Telewizory starego typu - głównie kineskopowe, ale także LCD i plazmowe nie posiadające oznaczenia MPEG-4 muszą zostać wyposażone w zewnętrzny tuner DVB-T tzw. STB (set-top box).

Ogólnie rzecz ujmując telewizja cyfrowa nie wymaga stosowania nowych typów anten. Anteny Yagi-Uda, a nawet anteny siatkowe radzą sobie z odbiorem sygnału modulowanym cyfrowo. Wszystko zależy oczywiście od miejsca odbioru i warunków propagacyjnych dla sygnału w danej lokalizacji. Należy jednak mieć na uwadze ważną kwestie.


Większość produkowanych do tej pory anten na pasmo UHF przystosowana była do pracy w zakresie kanałowym 21-60. W kolejnych etapach uruchamiania DVB-T może okazać się, że kolejne multipleksy (MUX8) w danej lokalizacji nadawane będą na kanałach z zakresu 6-12. W takim przypadku do odbioru należy wybrać antenę pracującą w całym paśmie VHF (174-230 MHz).

Antena telewizyjna 5-12/21-60 DVB-T aktywna A6045 - znakomicie sprawdza się przy silnym sygnale, w miastach w których jest nadajnik. Ze względu na dobre parametry odbioru, łatwość instalacji i estetykę jedna z najczęściej kupowanych anten na Allegro.

Profesjonalny zestaw antenowy z polaryzacją H/V Dipol 15/5-12/21-60 DVB-T A1515 - do instalacji na balkonach, nadaje się idealnie do obszarów o dobrym i średnim poziomie sygnału telewizji naziemnej cyfrowej (miasta i miejscowości oddalone od nadajnika o 20-30 km).

Rodzina anten siatkowych, stosowane w miastach i poza miastem. Mocowane na balkonach i na dachach. Występują z symetryzatorem stosowane do 30 km od nadajnika i ze wzmacniaczem 30- 60 km (w zależności do warunków). Pełną ofertę anten siatkowych znajdziecie Państwo tutaj

Antena telewizyjna DIPOL 16/21-60 DVB-T, oraz jej wersja ze wzmacniaczem. To jedne z najpopularniejszych anten dachowych w Europie do DVB-T. Antena kierunkowa, odporna na zakłócenia sygnału, łatwa w montażu. Zasięg A1610 20 - 40 km, A 1615 30- 60 km.

Antena telewizyjna DIPOL 19/21-60 DVB-T A1911. Anteny dachowe, kierunkowe, o dużej odporności na zakłócenia sygnału. zasięg 20- 45 km.

Antena telewizyjna UHF Dipol 44/21-60 Tri Digit, oraz jej wersja ze wzmacniaczem. Anteny dachowe kierunkowe, duże tłumienie odbić. Zasięg w zależności od warunków A2670 30- 60 km, A2675 - do 120 km.

Anteny służące do odbioru cyfrowego radia DAB+ są w stanie odebrać programy naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T w paśmie VHF (174-230 MHz). Sygnał DVB-T/DAB+ może być emitowany w różnych polaryzacjach (polaryzacja pionowa V lub polaryzacja pozioma H). Uniwersalna konstrukcja anten umożliwia swobodną zmianę polaryzacji odbioru V/H.

Dostępne w ofercie anteny VHF (174-230 MHz):

Jako przewody antenowe stosować należy wysoko ekranowe przewody koncentryczne 75Ω.

Antena Yagi-Uda, zwana również anteną Yagi jest jednym z najpopularniejszych typów anten. Cechuje ją stosunkowo prosta konstrukcja oraz wysoki zysk. Anteny takie stosuje się w systemach pracujących w zakresach częstotliwości od HF do UHF, tj. od ok. 3 MHz do ok. 3 GHz. W zakresie DVB-T pojedyncza antena może obsłużyć stosunkowo niewielkie pasmo. Parametry są tak dobierane aby zachować kompromis pomiędzy ilością odbieranych kanałów a zyskiem w przenoszonym paśmie. Kolejny temat to polaryzacja w której nadawany jest sygnał. Elementy anteny (direktory, dipol, reflektor) muszą być ustawione zgodnie z polaryzacją. Jeżeli antena nie jest odpowiednio obrócona odbiera jak kawałek drutu (bez zysku). Na to zagadnienie należy zwrócić szczególną uwagę w przypadku odbioru multipleksu MUX-8 w paśmie VHF. Większość nadajników w Polsce nadaje z polaryzacją pionową ale jest także liczna grupa nadająca w polaryzacji poziomej. Wykorzystywanie do odbioru sygnału w polaryzacji np. V anteny ustawionej na odbiór w polaryzacji H jest podstawowym błędem.

DIPOL jako pierwsza firma wyprodukowała Profesjonalny zestaw antenowy w którym niezależnie, zarówno część przeznaczoną do odbioru VHF jak i tą do odbioru UHF można ustawić w wybranej polaryzacji. W ofercie znalazły się dwie nowe anteny specjalne zaprojektowane dla pasma VHF+UHF: zestaw antenowy z polaryzacją H/V Dipol 28/5-12/21-60 DVB-T A2810 oraz zestaw antenowy z polaryzacją H/V Dipol 28/5-12/21-60 DVB-T ze wzmacniaczem LNA-177 A2850. Antena wyposażona jest w zwrotnicę antenową na której sumowane są sygnały z obu części anteny.

Profesjonalny zestaw antenowy do odbioru DVB-T.
Antena zmontowana do odbioru pasma VHF w polaryzacji poziomej.

Profesjonalny zestaw antenowy do odbioru DVB-T.
Antena zmontowana do odbioru pasma VHF w polaryzacji pionowej.
Cybant mocujący maszt musi być założony na końcu nośnika anten.

Profesjonalny zestaw antenowy z polaryzacją H/V Dipol 28/5-12/21-60 DVB-T A2810 oraz A2850 jest przystosowany do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T w paśmie VHF (174-230 MHz) oraz UHF (470-790 MHz). Uniwersalna konstrukcja anteny umożliwia swobodną zmianę polaryzacji odbioru V/H zarówno dla pasma VHF i UHF. Dzięki temu, możliwy jest odbiór sygnałów telewizyjnych bez konieczności instalowania anteny dla każdego pasma w przypadku gdy oba zakresy będą w tej samej, bądź różnej polaryzacji.

Sumowanie sygnału cyfrowego VHF z innymi sygnałami (radio analogowe FM, naziemna telewizja cyfrowa DVB-T) może być realizowane za pomocą zwrotnicy wyposażonej w pasmowe wejście BIII/VHF (174-230 MHz). Zwrotnice dobrać należy odpowiednio do posiadanych pozostałych anten.

Często pojawiającym się problemem, w dobie wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej jest pytanie o "wzmacniacz do DVB-T". Równie często pojawiającą się odpowiedzią jest, że takie wzmacniacze nie istnieją i wzmacniacze stosowane do tej pory w instalacjach analogowych z powodzeniem mogą być stosowane w instalacjach pod DVB-T. Jest to prawda - jedynie bardzo stare wzmacniacze o słabych parametrach szumowych mogą mieć problemy z prawidłowym przetworzeniem sygnału cyfrowego. Parametry szumowe wzmacniaczy nabierają większego znaczenia przy przejściu na odbiór sygnałów cyfrowych. Wynika to z faktu, iż poziom sygnałów DVB-T jest z reguły dużo niższy, aniżeli poziom sygnałów analogowych. Tym samym, szumy własne wzmacniacza, wynoszące przykładowo 5 dB w całym paśmie UHF, znacznie bardziej wpłyną na sygnał cyfrowy niż analogowy odbierany w tym samym miejscu. Większość wzmacniaczy na rynku cechuje podobna charakterystyka - poziom szumów własnych małych wzmacniaczy budynkowych waha się w granicach 3-5 dB.

Zakłócenia

Gdy na wzmacniacz szerokopasmowy podane zostają przynajmniej dwie nośne, na jego wyjściu, oprócz sygnałów pożądanych, otrzymamy szereg produktów intermodulacyjnych. Istnieje spore ryzyko, że produkty intermodulacyjne zakłócą kanały zajmowane przez multipleksy cyfrowe. Biorąc pod uwagę zdecydowanie niższy poziom sygnału na kanałach cyfrowych, efektem działania wzmacniacza może być zupełny brak możliwości odbioru telewizji cyfrowej. W związku z tym, nie należy stosować wzmacniaczy o większym niż wymagane wzmocnieniu.

Zasilanie

W instalacjach telewizji analogowej standardowym napięciem jest DC 12V. W instalacjach DVB-T jest to DC 5V. Tunery DVB-T posiadają możliwość zasilania wzmacniaczy takim napięciem, dlatego w prostych instalacjach nie są wymagane zasilacze.
W instalacjach DVB-T warto instalować wzmacniacze z możliwością uniwersalnego zasilania.W przypadku słabego sygnału, według tej zasady warto skorzystać ze wzmacniacza antenowego dopuszkowego LNA-101 15dB 5V/12V B4007

Podsumowując, powyższe rozważania prowadzą do następujących wniosków w kwestii najbardziej efektywnego wzmacniania sygnałów analogowych oraz DVB-T:

Znany europejski producent, firma TERRA, posiada w swojej ofercie serię wzmacniaczy masztowych ABxxx. Są to wyroby z najwyższej półki. Współczynnik szumów kształtuje się na poziomie 0,8 ... 1 dB. Mogą być zasilane z zewnętrznego zasilacza DC 12 V, jak i z tunera lub telewizora DVB-T (zasilanie DC 5 V). Jeden z modeli posiada 3 wyjścia, z których wprost można zasilić w sygnał 3 odbiorniki telewizyjne. Wszystkie wyroby firmy TERRA są objęte 4 letnią gwarancją.

Wzmocnienie sygnału DVB-T - wzmacniacze masztowe. Wzmocnienie sygnału DVB-T - wzmacniacze masztowe. Wzmacniacze masztowe są optymalnym rozwiązaniem w przypadku słabych sygnałów i długiego odcinka kabla do odbiornika. W takiej sytuacji instalacja wzmacniacza w pobliżu anteny gwarantuje podniesienie poziomu sygnału do takiej wartości, że pomimo jego spadku na kablu, telewizor lub wzmacniacz wewnętrzny będą miały zagwarantowany minimalny poziom wejściowy. Zaletą wzmacniacza masztowego w stosunku do dopuszkowego jest regulacja wzmocnienia. Wzmacniacz taki może też posiadać więcej niż jedno wyjście.

Przy zakupie wzmacniacza masztowego należy zwrócić szczególną uwagę na poziom szumów własnych. Wnoszone przez wzmacniacz znaczące dodatkowe szumy mogą zaowocować efektem odwrotnym do oczekiwanego - obraz będzie gorszy niż bez wzmacniacza. Poziom szumów własnych nie powinien przekraczać 3 dB, przy czym te najlepsze i niejednokrotnie jedyne dające realną szansę na poprawę odbioru telewizji nie przekraczają 1 dB.

Dla wzmacniania sygnałów w dużych instalacjach antenowych wymagane są wzmacniacze kanałowe - dotyczy to również instalacji DVB-T.
Widmo sygnału DVB-T różni się jednak od widma pojedynczego kanału analogowego. Ze względu na strome zbocza oraz wykorzystanie podnośnych w całej szerokości kanału kluczowym parametrem wzmacniacza staje się równomierne wzmocnienie w całym kanale i selektywność.

Firma DIPOL rekomenduje stosowanie urządzeń renomowanej marki TERRA. Wzmacniacz at440 R82511 programowany na dany kanał cechuje wbudowany układ AGC - automatyczne wyrównanie poziomu sygnału dla wszystkich kanałów do 82 dBμV (DVB-T) oraz bardzo dobra selektywność. Zastosowanie wzmacniacza R82511 daje pewność, że wszystkie podnośne sygnału cyfrowego wzmocnione będą jednakowo.
Wzmacniacze kanałowe mogą być stosowane w instalacjach sąsiedniokanałowych, gdzie wykorzystują swoją znakomitą selektywność oraz pozwalają wyrównać poziomy poszczególnych kanałów.

Wzmacniacze kanałowe

Teoria i zastosowanie wzmacniaczy kanałowych

Zapraszamy do lektury artykułu:

Pomiary i wzmacnianie cyfrowych sygnałów DVB-T.

Miernik DVB-T/T2 WS-6975 z wbudowanym tunerem Signal (H.265/H.264) R10514

Zestaw antenowy do odbioru DVB-T (VHF-MUX8) oraz DVB-T (UHF)

Schemat instalacji dystrybuującej sygnał satelitarny i DVB-T do 4 gniazd